ساير چشمههاي پل سالم ماندهاند

این جز جز مهمانوازی افغان است که در چنین موارد به غریبان عنایت خاصی دارند. تسلط مستقیم شاه بر شهر ها ومناطق متصل به شهر ها، اطاعت بی ثبات قبایل نزدیک واستقلال قبایل دور افتاده ، قدرت اشراف وخانها وپیوند شان با دربار وارتباط همهء بزرگان قوم با سلطنت ، چنان به اسکا تلند باستان شباهت دارد که عنایت به این شباهت فهم مطالب را اسان می سازد. جرگه معمولاء در صورت امتناع متهم از پرداخت تاوان معین – مدعی را به تحصیل ان مختارمی سازد . در همان حال بزرگان و ملایان باالتماس از جانب مظلوم بخشایش می جویند و در نتیجه او متهم را می بخشد و تاوان را می پذیرد..

در همین حین، شاگرد دیگر پیرمرد که برای خرید تعدادی گلیم از شهر بیرون رفته بود، به مغازه رسید و پیرمرد را در حال جان دادن پیدا کرد. دکوراسیون زیبای این رستوران جان میدهد برای برگزاری مراسمهایی مثل جشن تولد، سالگرد ازدواج یا هر مناسبت دیگری. خوردن میوه و سبزی بخش دیگری از این جشن است. این خبر را به حاکمشان گزارش دادند و به همراه او به روستای بالا کوه رفتند و از حاکم روستای بالاکوه خواستند که مسیر حرکت آب را باز کند .حاکم روستای بالاکوه به خواستهی آنها توجهی نکرد و به آنها گفت که اگر میخواهید آب را بر شما مسدود نکنم باید به ما پول بدهید ، وگرنه از رسیدن آب به روستای شما جلوگیری خواهم کرد و باید قبول کنید روستای بالا کوه قدرت این کار را دارد و شما باید از ما اطاعت کنید و این دو کوه هیچ زمانی به هم نخواهند رسید.

در بسیاری از کشورهای غربی و بهویژه در انگلستان و آمریکا مقررات بسیار سختگیرانهای در سایتهای سنگنوردی و دیوارهنوردی و یا بولدرینگ حاکم است، آنها اجازه نمیدهند که هر مسیری رولکوبی شود، در هرسایت تعدادی مسیر رولکوبی شده برای تمرین وجود دارد و سایر مسیرها باید و باید پاک و بدون کوچکترین آسیبی به کوه صعود شوند. برآورد می شود، تا اکنون حدود هزار نفر در معادن افغانستان کار می کنند. حکومت قبیلهء درانی دروجود شاه تمرکز یافته است، ولی اوخود را مکلف می داند تا نظرات وعلایق بزرگان قوم رامحترم بشمارد. انان درجرگه جایی ندارند اما بخشی که با ان زندگی می کنند حافظ منافعشان است، نیز افرادی که با آنان ارتباط دارند، از حقوق ومنافعشان دفاع میکنند.

شاه، درباریان ملایان براین باورند که قدرت شاه مانند قدرت دیگر فرمانروایان کشور های آسیا است، اما قبایلیان گسترده ء قدرت اورا محدود می توانند. از طرف دیگر تصریح وآشکارشدن حیثیت واعتباراو نزد همگان یک ضرورت است. پزشکى را نزد ابنخمار آموخت. این واقعیت را نیز نباید فراموش کنیم که نپال یکی از کشورهای فقیر دنیا با سابقهای طولانی در قوانین ضعیف، سوءمدیریت و فساد بهحساب میآید. واز موقعیتی برابر با میزبانان برخوردار می شوند به قوانین شان پایبند و از امتیازات شان بهره مند می گردند و در نبردها و پیمان هایشان داخل میشوند . بزگان وتوانمندان ( که خویشاوندان بیشتری دارند) پیوسته ترجیح می دهند که در صورت برابری خسارت طرفین باهم اشتی کنند وبا مراجعه به جرگه، خودرا سبک نسازند.

با وجود این ، نیرومند ترین خان هم وقتی موضوع مهمی را روی دست دارد، از مطرح شدن ان در جرگه خوشحال میگردد ودر میان درانیان که رئیس قبیله به صلاحیت تفویض شده از جانب شاه وبا حمایت او عمل می کند، بازهم ترجیح می دهد که کارش با مصلحت ومشورت جرگه باشد، این ملاحظه درتمام موضوعات ونیز در بحث وبررسی مجازات جرایم رعایت میشود. گاهی این جرگه ها، با قدرت فوق العادهء خان ، غیر ضروری وگاهی با عدم رعایت قانون توسط بی اثر می گردند. درقبایل غربی هرگاه میان این اولس واولس میزبان جنگی درگیرد، این بخش که از مهمان نوازی ان برخوردار شده بود درجنگ شرکت نمی ورزد، اما درمیان افغانان شرقی انان مجبورند به کمک اولسی که با ان زندگی میکنند، برخیزند .

بر طبق سنت افغانان ، پناجو و شفاعتخواه بندرت رانده می شود و میزبان ، خود را موظف به قبول توسل و شفاعت خواهی او میداند و با تن چند از نام آوران و آبروداران قوم و سادات و ملایان به اتفاق آن شخص به خانه ستم رسیده نخواهد شفاعت را بپذیرد ، پیش از رسیدن آنان خانه را ترک می گوید و یا پنهان می شود. اما بندرت همهء قبایل دارای رئحیهء متحد ورای مشترک میشوند.

شاه، طبیعتاء رهبر قبیلهء درانی – بزرگترین ودلیرترین قبایل در میان ملت است. طبیعتاء شاید کسانی مباحثات این جرگه ها را پر اشوب ونامنظم پندارند، اما من دریافته ام که همیشه چنین نیست ودربرخی از قبائیل این جرگه ها بسیار منظم مورد پذیرش مردم خویشند. بدین ترتیب آرارات کوچک به ترکیه واگذار شد و ترکیه از بخشی از ادعاهای خود در بخش قطور دست برداشت و این پایه شکلگیری بعدی مرزهای دو کشور شد. آنها فکر می کنند که دیگر به آن فرد بر نمی خورند ،در حالی که از یاد برده اند زمین گرد است و دنیا خیلی کوچک است و حتما زمانی آن فرد را خواهند دید.

در برخی قبایل – دور از جاده ها همسایه ای نیست وهمسایه ها عموماء زمین ندارند. در بیشتر موارد، این جرگه ها بیطرفی نسبی را رعایت میکنند ، هر چند نمی توانند از تاثیر دوستیها ودشمنیها دور بمانند وحتی ممکن است گاهی واسطه ورشوه هم در انها راه یابد. در هند جلالالدین صدر متخلص به رضایى، از میان رجال و مشاهیر هند، بیشتر با وى انس داشت و از وى کسب فیض مىکرد، ولى با این حال او در هند مسافرتهاى بسیار کرده و ظاهر در احمدآباد گجرات از دنیا رفته است.

بنا به تخمین کارشناسان غربی در نیمه سال 1993 م، نیروی نظامی تاجیکستان 3 هزار نفر بوده که در حال حاضر بیش تر از این شمار است شخصیتهای علمی تاجیکستان – احمد مخدوم دانش احمد دانش (1897-1827م)شاعر، نویسنده و دانشمند برجسته تاجیک، اهل بخارا بود و وی به سبب دانش زیاد به(احمد کله)معروف بود. این رشته کوه همچنین دارای پیوستگی با رشته کوههای تیان شان، قراقروم، کولان شان و هندوکوش می باشد. البته منابع موجود و کتب منتشره در این خصوص بسیار محدود بوده وشاید به همین دلیل یعنی فقدان یک تحلیل جامع و علمی و اثبات شده در حدود و مرز بین رشته کوهها وارتفاعات در داخل کشور باشد که اختلاف نظر اساسی در بین صاحبان رای در این باره فراوان دیده می شود.

در ادامه لیست رشته های بدون کنکور کاردانی دانشگاه علمی کاربردی کوهدشت 1 ارائه شده است. اوهمچنان درامور داخلی قبایل جلگه هاوپیرامون شهرها مداخله می کند، اما با مالیه وسپاه دیگران قناعت دارد بدون انکه در امور داخلیشان مداخله کند واین کار برای امنیت عمومی لازم است. برخی از جلگه های اطراف شهرها، بیشتر بخشهای تاجیک نشین افغانستان وهمهء استانهای برون مزری کاملاء از شاه فرمان می برند واومی تواند بدون نیاز به قبایل ، مالیه بگیردو بدون کمک قبایل سپاه فراهم سازد، درنتیجه ، میان مناف, شاه وملت تفاوتهای معینی است ودر مورد گسترش قدرت اوهم آراء محتلف است.

من نخست با شگفتی دریافتم که جرگه ها بیشتر از بررسی جرم متهم به تحقیق وداوری در وضیعت وشرایطی می پردازند که متهم درانمرتکب جرم شده است ، نیز در مورد تاوانی که باید متهم به جانب ستمدیده بپردازد، اما بتدریج معلوم شد که چرا گاهی اعمال خشونت باید پنهان بماند. اگر او را بیابند شخص گناه کار کفن می پوشد و شمشیری برهنه به دست جانب مظلوم می دهد ، یعنی اینک سرو تیغ ! این روش تا وقتی اعمال میگردد که جانب مظلوم – که به جرگه شکایت برده – حاضر به اشتی نشود.

در برخی از قبائیل جرگه ها تا شکایتی دریافت ندارند مداخله نمی کنند . در برخی دیگر از قبائیل یا مجرم را به جرگه می کشانند، یا ملایان به سرزنش او می پردازند ویا دارای اش تاراج وخودش از اولس رانده میشود همین رفتار در برابر هرکس که از فیصلهء جرگه سر پیچی کند، عملی میشود. برخی وقتی مداخله می کنند که هردو طرف حاضر به پذیرش فیصلهء جرگه باشند. شاه بر تمام قلمرونظارت دارد وبرای دفاع همگا هی برهر قوم وقبیله ، مالیه یا تدارک سپاه ، یا هردو را مقرر می دارد .

درایران یا هند تاثیرات قدرت یک شاه ستمگر در هرگوشهء کشوراحساس میشودو جنگهای داخلی که پس از مرگ شاه رخ می دهد کشوررا اشفته ومصیبت زده میسازد .گروهی از مرد م گرفتا ر ستم وبی پروا یی لشکریا نند ودیگرا ن از هرج ومرج برخا سته اززوا ل حکومتی که می بایست حافظ امنیت شان باشد ، رنج می برند وسرانجام یک شاه خود کامه ویا دیگری بر سرتاج وتخت ملت را چنان به ناتوانی وفساد می کشاند که پیش از بهبودیابی به مصینتی نو مواجه میگردد. این تفاوت عقیده عامل اختلاف در تطبیق فرمانهای سلطنتی میگردد. همینکه آوازۀ این سیمنار در فضای بدخشان پیچید، دفعتاً تعدادی از روشنفکران و جوانان بدخشان دست به واکنش زدند و از طریق صفحات انترنتی، تدویر این سیمنار را در شهر فیض آباد تحریم نموده و اخطاریه ای صادر کرده بودند، که اگر این سیمنار به فیض آباد برسد، آنان دست به تظاهرات خواهند زد.

جرگه 452 نفر عضو داشت و ده روز به درازا کشيد و موضوع آن بررسی و تصويب قانون اساسی جديد بود که قوه های سه گانه را تفکيک نموده موضوعات ديگری مانند دموکراسی، حقوق و آزادی های احزاب سياسی، آزادی مطبو عات و غيره را در بر می گرفت. در موضوعات جدی، مجرم غالباً می گریزد. اما اگر نخواهد یا نتواند که قبیله اش ترک گوید، برآن می شود که تسلیم مظلوم گردد و از او بخشایش جوید. انان که قبیلهء خویش را ترک می گویند وبدون آنکه زمینشان را بفروشتند به اولس د یگری وارد می گردند غالباء ان اولس ایشان را می پذیرد وزمین هم می دهد .

دیدگاهتان را بنویسید